Bảng hỏi M-CHAT-R, tên đầy đủ là Modified Checklist for Autism in Toddlers, Revised, là công cụ sàng lọc nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi. Công cụ này gồm 20 câu hỏi đơn giản, giúp ba mẹ quan sát các hành vi quen thuộc của trẻ trong sinh hoạt hằng ngày như phản hồi khi gọi tên, chỉ tay, bắt chước, chơi giả vờ và tương tác với người xung quanh.
Trong bài viết này, AKey Academy sẽ hướng dẫn ba mẹ hiểu M-CHAT-R là gì, cách thực hiện bảng hỏi, cách đọc kết quả và những bước tiếp theo nếu kết quả cho thấy trẻ cần được theo dõi hoặc đánh giá chuyên môn sâu hơn.
Bảng hỏi sàng lọc nguy cơ tự kỷ M-CHAT-R là gì?
Giới thiệu về bảng hỏi M-CHAT-R
M-CHAT-R là bảng hỏi sàng lọc nguy cơ tự kỷ dành cho trẻ nhỏ, thường được sử dụng trong độ tuổi từ 16 đến 30 tháng. Đây là công cụ do Diana L. Robins, Deborah Fein và Marianne Barton phát triển, được sử dụng rộng rãi trong sàng lọc sớm rối loạn phổ tự kỷ.
Bảng hỏi gồm 20 câu hỏi dạng “Có” hoặc “Không”. Nội dung câu hỏi tập trung vào các hành vi phát triển quan trọng ở trẻ nhỏ, đặc biệt là giao tiếp xã hội, tương tác, chơi giả vờ, bắt chước, phản hồi khi gọi tên và cách trẻ phản ứng với môi trường xung quanh.
M-CHAT-R không phải là công cụ chẩn đoán tự kỷ. Kết quả bảng hỏi chỉ giúp xác định trẻ thuộc nhóm nguy cơ thấp, trung bình hoặc cao, từ đó ba mẹ biết nên tiếp tục theo dõi, thực hiện bước hỏi lại hay đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn.
Vì sao ba mẹ nên sử dụng M-CHAT-R?
M-CHAT-R giúp ba mẹ có một cách quan sát có hệ thống hơn về sự phát triển của trẻ. Thay vì chỉ dựa vào cảm giác “con có vẻ ít tương tác” hoặc “con chậm hơn các bạn”, bảng hỏi giúp ba mẹ nhìn lại các hành vi cụ thể trong sinh hoạt hằng ngày.
Việc sàng lọc sớm đặc biệt quan trọng vì khi trẻ có dấu hiệu nguy cơ được phát hiện kịp thời, gia đình có thể chủ động đưa trẻ đi đánh giá và can thiệp sớm hơn. Can thiệp đúng thời điểm có thể hỗ trợ trẻ phát triển tốt hơn ở các kỹ năng giao tiếp, tương tác xã hội, chơi, bắt chước và tự lập.
M-CHAT-R cũng dễ thực hiện. Ba mẹ chỉ cần đọc từng câu hỏi và trả lời dựa trên hành vi thường xuyên của con. Tuy nhiên, để kết quả có ý nghĩa, ba mẹ cần trả lời theo những gì trẻ thường làm, không trả lời theo một hành vi hiếm gặp hoặc chỉ xuất hiện một vài lần.
M-CHAT-R phù hợp với trẻ ở độ tuổi nào?
M-CHAT-R được thiết kế để sàng lọc nguy cơ tự kỷ ở trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi. Đây là giai đoạn nhiều kỹ năng giao tiếp xã hội quan trọng bắt đầu biểu hiện rõ hơn, chẳng hạn như phản hồi khi được gọi tên, chỉ tay để chia sẻ sự chú ý, chơi giả vờ, bắt chước hành động của người lớn và quan tâm đến trẻ khác.
Nếu trẻ nhỏ hơn 16 tháng, một số hành vi trong bảng hỏi có thể chưa ổn định để đánh giá. Nếu trẻ lớn hơn 30 tháng, ba mẹ vẫn có thể tham khảo các dấu hiệu phát triển, nhưng nên trao đổi trực tiếp với chuyên gia để được chọn công cụ sàng lọc hoặc đánh giá phù hợp hơn với độ tuổi của trẻ.
Hướng dẫn sử dụng bảng hỏi M-CHAT-R
Ai có thể thực hiện bảng hỏi này?
Ba mẹ hoặc người chăm sóc chính của trẻ có thể thực hiện M-CHAT-R tại nhà, vì đây là những người quan sát trẻ thường xuyên nhất trong sinh hoạt hằng ngày. Người trả lời nên là người hiểu rõ hành vi của trẻ trong nhiều tình huống khác nhau, không chỉ quan sát trẻ trong một thời điểm ngắn.
Bên cạnh đó, bác sĩ nhi khoa, chuyên gia tâm lý, chuyên viên giáo dục đặc biệt hoặc chuyên viên can thiệp sớm cũng có thể sử dụng M-CHAT-R trong quá trình sàng lọc ban đầu. Trong môi trường chuyên môn, bảng hỏi thường được kết hợp với quan sát trực tiếp, trao đổi với phụ huynh và các công cụ đánh giá khác khi cần thiết.
Cách thực hiện đánh giá tại nhà
Để thực hiện M-CHAT-R, ba mẹ có thể làm theo các bước sau:
Bước 1: Đọc kỹ hướng dẫn trước khi trả lời.
Bước 2: Trả lời đủ 20 câu hỏi bằng “Có” hoặc “Không”.
Bước 3: Sau khi hoàn thành, đối chiếu câu trả lời với hướng dẫn chấm điểm để xác định tổng điểm nguy cơ.
Ba mẹ cần lưu ý rằng M-CHAT-R có quy tắc chấm điểm riêng. Phần lớn các câu nếu trả lời “Không” sẽ được tính là câu trả lời nguy cơ, nhưng riêng câu 2, câu 5 và câu 12 thì câu trả lời “Có” mới là câu trả lời nguy cơ. Vì vậy, ba mẹ không nên chỉ đếm tổng số câu “Có” hoặc “Không” một cách đơn giản.
Bảng hỏi M-CHAT-R dành cho trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi
Ba mẹ hãy trả lời các câu hỏi dưới đây dựa trên cách cư xử thường xuyên của trẻ. Nếu trẻ chỉ từng làm hành vi đó một vài lần, nhưng không thường xuyên, ba mẹ nên trả lời là “Không”.
| STT | Câu hỏi M-CHAT-R | Có | Không |
|---|---|---|---|
| 1 | Nếu ba mẹ chỉ vào một điểm trong phòng, con có nhìn theo không? Ví dụ, nếu ba mẹ chỉ vào đồ chơi hay con vật, con có nhìn vào đồ chơi đó hay con vật đó không? | ||
| 2 | Ba mẹ có bao giờ tự hỏi liệu con có bị điếc không? | ||
| 3 | Con có chơi trò chơi tưởng tượng hoặc giả vờ không? Ví dụ, giả vờ uống nước từ một cái cốc rỗng, giả vờ nói chuyện điện thoại, hay giả vờ cho búp bê hoặc thú giả ăn? | ||
| 4 | Con có thích leo trèo lên đồ vật không? Ví dụ, trèo lên đồ đạc trong nhà, đồ chơi ngoài trời hoặc leo cầu thang? | ||
| 5 | Con có làm các chuyển động ngón tay một cách bất thường đến gần mắt của bé không? Ví dụ, con có vẫy hoặc đưa qua đưa lại ngón tay gần mắt của bé không? | ||
| 6 | Con có dùng ngón tay trỏ để yêu cầu việc gì đó, hoặc để muốn được giúp đỡ không? Ví dụ, chỉ vào đồ ăn hoặc đồ chơi ngoài tầm với? | ||
| 7 | Con có dùng một ngón tay để chỉ cho ba mẹ thấy thứ gì đó thú vị mà trẻ thích thú không? Ví dụ, chỉ vào máy bay trên bầu trời hoặc một chiếc xe tải lớn trên đường? | ||
| 8 | Con có thích chơi với những đứa trẻ khác không? Ví dụ, con có quan sát những đứa trẻ khác, cười với những trẻ này hoặc tới chơi với chúng không? | ||
| 9 | Con có khoe ba mẹ những đồ vật bằng cách mang hay ôm chúng đến cho ba mẹ xem, không phải để được giúp đỡ, mà chỉ để chia sẻ với ba mẹ không? Ví dụ, khoe một bông hoa, thú giả hoặc một chiếc xe tải đồ chơi? | ||
| 10 | Con có đáp lại khi được gọi tên không? Ví dụ, con có ngước tìm người gọi, nói chuyện, bập bẹ hoặc ngưng việc đang làm khi ba mẹ gọi tên không? | ||
| 11 | Khi ba mẹ cười với con, con có cười lại với ba mẹ không? | ||
| 12 | Con có cảm thấy khó chịu bởi những tiếng ồn xung quanh không? Ví dụ, con có hét lên hay khóc khi nghe tiếng máy hút bụi hoặc nhạc to không? | ||
| 13 | Con có biết đi không? | ||
| 14 | Con có nhìn vào mắt ba mẹ khi ba mẹ đang nói chuyện với bé, chơi cùng bé hoặc mặc quần áo cho bé không? | ||
| 15 | Con có bắt chước những điều ba mẹ làm không? Ví dụ, vẫy tay bye bye, vỗ tay hoặc tạo ra những âm thanh vui vẻ khi ba mẹ làm? | ||
| 16 | Nếu ba mẹ quay đầu để nhìn gì đó, con có nhìn xung quanh để xem ba mẹ đang nhìn cái gì không? | ||
| 17 | Con có cố gắng gây sự chú ý để ba mẹ phải nhìn vào bé không? Ví dụ, con có nhìn ba mẹ để được khen ngợi, hoặc nói “nhìn” hay “nhìn con” không? | ||
| 18 | Con có hiểu ba mẹ nói gì khi ba mẹ yêu cầu con làm không? Ví dụ, nếu ba mẹ không chỉ tay, con có hiểu “để sách lên ghế” hoặc “đưa mẹ/bố cái chăn” không? | ||
| 19 | Nếu có điều gì mới lạ, con có nhìn ba mẹ để xem ba mẹ cảm thấy thế nào về việc xảy ra không? Ví dụ, nếu con nghe thấy một âm thanh lạ hoặc nhìn thấy đồ chơi mới, con có nhìn ba mẹ không? | ||
| 20 | Con có thích những hoạt động mang tính chất chuyển động không? Ví dụ, được lắc lư hoặc nâng lên hạ xuống trên đầu gối của ba mẹ không? |
Lưu ý: Bảng hỏi M-CHAT-R là công cụ sàng lọc, không phải công cụ chẩn đoán. Kết quả bảng hỏi chỉ giúp ba mẹ nhận biết trẻ có cần được theo dõi, hỏi lại hoặc đánh giá chuyên môn sâu hơn hay không.
Cách đọc kết quả M-CHAT-R và bước tiếp theo
Diễn giải kết quả M-CHAT-R
Sau khi hoàn thành 20 câu hỏi, ba mẹ cần tính tổng số câu trả lời nguy cơ theo hướng dẫn chấm điểm. Không nên chỉ đếm tổng số câu “Có” hoặc “Không”, vì từng câu có quy tắc chấm điểm riêng.
Theo hướng dẫn M-CHAT-R/F, kết quả M-CHAT-R được chia thành ba nhóm như sau:
| Tổng điểm nguy cơ | Mức độ nguy cơ | Ba mẹ nên làm gì? |
|---|---|---|
| 0 đến 2 điểm | Nguy cơ thấp | Tiếp tục theo dõi sự phát triển của trẻ. Nếu trẻ dưới 24 tháng, nên sàng lọc lại sau sinh nhật 2 tuổi hoặc sớm hơn nếu ba mẹ vẫn có lo lắng. |
| 3 đến 7 điểm | Nguy cơ trung bình | Cần thực hiện phần Follow up của M-CHAT-R/F để hỏi lại các câu trẻ không đạt. Ba mẹ có thể đọc thêm bài hướng dẫn riêng về M-CHAT-R/F để hiểu bước này rõ hơn. |
| 8 đến 20 điểm | Nguy cơ cao | Có thể bỏ qua bước Follow up và đưa trẻ đi đánh giá chẩn đoán, đồng thời tìm hiểu chương trình can thiệp sớm. |
Điểm số không thay thế cho đánh giá chuyên môn. Một số trẻ có điểm nguy cơ nhưng sau đánh giá có thể không được chẩn đoán tự kỷ. Ngược lại, nếu ba mẹ vẫn quan sát thấy nhiều dấu hiệu đáng lo, trẻ vẫn nên được theo dõi hoặc đánh giá lại dù điểm sàng lọc ban đầu chưa cao.
Nếu kết quả nguy cơ thấp, ba mẹ nên làm gì?
Nếu trẻ có kết quả nguy cơ thấp, ba mẹ có thể tiếp tục theo dõi sự phát triển của con trong sinh hoạt hằng ngày. Hãy chú ý đến các mốc quan trọng như phản hồi khi gọi tên, giao tiếp mắt, chỉ tay, bắt chước, chơi với người khác và sử dụng ngôn ngữ phù hợp với độ tuổi.
Nếu trẻ dưới 24 tháng, ba mẹ có thể sàng lọc lại sau sinh nhật 2 tuổi. Trong trường hợp ba mẹ vẫn có lo lắng về giao tiếp, ngôn ngữ hoặc hành vi của trẻ, việc trao đổi với bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia phát triển trẻ em vẫn là cần thiết.
Nếu kết quả nguy cơ trung bình, ba mẹ nên làm gì?
Nếu kết quả M-CHAT-R của trẻ nằm trong nhóm nguy cơ trung bình, tức từ 3 đến 7 điểm, ba mẹ không nên vội kết luận tại nhà. Ở mức điểm này, bước tiếp theo là thực hiện phần Follow-Up của M-CHAT-R/F để hỏi lại những câu trẻ chưa đạt trong bảng M-CHAT-R ban đầu.
Phần Follow-Up không phải là một bảng hỏi ngắn để tự đếm điểm đơn giản. Đây là hệ thống câu hỏi phỏng vấn theo từng tình huống, giúp làm rõ liệu trẻ thật sự chưa có kỹ năng đó, hay ba mẹ chưa quan sát đúng bối cảnh. Ví dụ, với một câu hỏi về việc trẻ có nhìn theo khi người lớn chỉ vào đồ vật hay không, phần Follow-Up sẽ hỏi sâu hơn về cách trẻ thường phản ứng: trẻ nhìn vào đồ vật, nhìn vào ngón tay, nhìn xung quanh hay không phản ứng.
Để ba mẹ dễ hình dung hơn về bước hỏi lại này, AKey Academy đã chuẩn bị phụ lục M-CHAT-R/F với các sơ đồ phỏng vấn theo dõi tương ứng từng câu hỏi. Ba mẹ có thể tải file dưới đây để xem cấu trúc Follow-Up và chuẩn bị thông tin trước khi trao đổi với chuyên gia.
Tải bảng câu hỏi M-CHAT-R/F: https://akeyacademy.com/wp-content/uploads/2026/06/M-CHAT-RF.pdf
Sau khi thực hiện phần Follow-Up, nếu trẻ vẫn không đạt từ 2 mục trở lên, ba mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn để được xác định rõ hơn về nhu cầu phát triển và hướng can thiệp phù hợp. Nếu ba mẹ chưa chắc cách đọc kết quả, nên liên hệ chuyên gia để được hỗ trợ, vì M-CHAT-R/F là công cụ sàng lọc, không phải công cụ chẩn đoán.
Nếu kết quả nguy cơ cao, ba mẹ nên làm gì?
Nếu kết quả M-CHAT-R cho thấy nguy cơ cao, ba mẹ nên chủ động đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn. Trường hợp này có thể không cần chờ thực hiện phần Follow up, vì trẻ đã có nhiều câu trả lời nguy cơ trong bảng sàng lọc ban đầu.
Ở bước này, ba mẹ nên quan sát và ghi lại một số biểu hiện cụ thể của trẻ, chẳng hạn như trẻ có phản hồi khi gọi tên không, có chỉ tay để yêu cầu hoặc chia sẻ không, có nhìn vào mặt người khác không, có bắt chước không, có chơi giả vờ không, có phản ứng mạnh với âm thanh hoặc thay đổi không.
Những ghi chú này sẽ giúp chuyên gia hiểu rõ hơn về trẻ trong quá trình đánh giá. Sau khi có kết quả đánh giá, gia đình sẽ được tư vấn hướng hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế của trẻ.
Dịch vụ đánh giá và sàng lọc phát triển cho trẻ tại AKey Academy
AKey Academy cung cấp dịch vụ sàng lọc, đánh giá phát triển và tư vấn lộ trình can thiệp sớm dành cho trẻ từ 0 đến 6 tuổi, đặc biệt với các trường hợp chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ, tăng động, khó tập trung, khó giao tiếp hoặc có dấu hiệu rối loạn phổ tự kỷ.
Quá trình đánh giá tại AKey Academy được thực hiện theo hướng toàn diện, kết hợp quan sát trực tiếp, trao đổi với phụ huynh và sử dụng các công cụ chuyên môn phù hợp với từng độ tuổi. Đội ngũ chuyên gia phối hợp đa ngành sẽ giúp ba mẹ hiểu rõ hơn về điểm mạnh, khó khăn và nhu cầu hỗ trợ của trẻ, từ đó tư vấn lộ trình can thiệp cá nhân hóa, phù hợp với tình trạng thực tế của con.
Ba mẹ quan tâm có thể đăng ký đánh giá để được tư vấn chuyên sâu 1:1 cùng đội ngũ chuyên gia tại AKey Academy.
Tìm hiểu thêm về: Dịch vụ TEST ĐÁNH GIÁ SÀNG LỌC tại AKey Academy
Kết luận
Bảng hỏi sàng lọc nguy cơ tự kỷ M-CHAT-R là công cụ hữu ích giúp ba mẹ phát hiện sớm các dấu hiệu nguy cơ ở trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi. Với 20 câu hỏi đơn giản, ba mẹ có thể bước đầu quan sát các kỹ năng quan trọng của trẻ như phản hồi khi gọi tên, chỉ tay, bắt chước, chơi giả vờ và tương tác xã hội.
Tuy nhiên, M-CHAT-R không phải là công cụ chẩn đoán. Nếu trẻ có điểm nguy cơ trung bình, ba mẹ nên tìm hiểu thêm về bước M-CHAT-R/F hoặc nhờ chuyên gia hỗ trợ thực hiện phần hỏi lại. Nếu trẻ có điểm nguy cơ cao, ba mẹ nên chủ động đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn và tìm hiểu can thiệp sớm.
Phát hiện sớm không phải để khiến ba mẹ lo lắng hơn, mà để trẻ có thêm cơ hội được hỗ trợ đúng lúc, đúng cách và phù hợp với nhu cầu phát triển của mình.
Tài liệu tham khảo
- Centers for Disease Control and Prevention. (2025). Clinical screening for autism spectrum disorder. Centers for Disease Control and Prevention.
- M-CHAT. (n.d.). Modified Checklist for Autism in Toddlers, Revised with Follow-Up. M-CHAT Official.
- Robins, D. L., Casagrande, K., Barton, M., Chen, C. M. A., Dumont Mathieu, T., & Fein, D. (2014). Validation of the Modified Checklist for Autism in Toddlers, Revised with Follow-up. Pediatrics, 133(1), 37 đến 45.
- Robins, D. L., Fein, D., & Barton, M. (2009). Modified Checklist for Autism in Toddlers, Revised with Follow-Up. Translated by Center for Creative Initiatives in Health and Population and edited by Nguyen Thi Nha Trang, 2015.
- American Academy of Pediatrics. (n.d.). Autism spectrum disorder. American Academy of Pediatrics.
