Thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt là bảng đánh giá hành vi giúp ba mẹ sàng lọc các dấu hiệu ADHD ở trẻ, gồm giảm chú ý, tăng động – xung động và một số khó khăn đi kèm như chống đối, rối loạn hành vi, lo âu hoặc trầm cảm. Bài viết dưới đây giúp ba mẹ hiểu thang Vanderbilt là gì, đối tượng nên sử dụng, cách thực hiện bảng test, cách đọc kết quả và khi nào nên đưa trẻ đi đánh giá chuyên sâu.
Thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt là gì?
Thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt là bảng đánh giá hành vi giúp sàng lọc các dấu hiệu ADHD ở trẻ, gồm giảm chú ý, tăng động và xung động.
Bảng test này thường được phụ huynh hoặc giáo viên thực hiện để ghi nhận tần suất các biểu hiện của trẻ trong học tập, sinh hoạt và tương tác hằng ngày. Ngoài các dấu hiệu ADHD, thang Vanderbilt còn xem xét thêm một số khó khăn đi kèm như chống đối, rối loạn hành vi, lo âu hoặc trầm cảm.
Tuy nhiên, thang Vanderbilt chỉ có giá trị sàng lọc ban đầu, không dùng để tự chẩn đoán ADHD. Nếu kết quả cho thấy trẻ có nhiều biểu hiện cần lưu ý, ba mẹ nên cho trẻ được đánh giá chuyên sâu bởi chuyên gia.
Đối tượng sử dụng thang Vanderbilt
Thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt có thể được sử dụng để sàng lọc cho trẻ từ 2 đến 12 tuổi khi ba mẹ, giáo viên hoặc người chăm sóc nhận thấy trẻ có các dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến giảm chú ý, tăng động, xung động hoặc khó kiểm soát hành vi.
Ba mẹ có thể cân nhắc thực hiện bảng test nếu trẻ có các biểu hiện như:
- Khó tập trung khi học, chơi hoặc làm theo hướng dẫn.
- Dễ bị xao nhãng bởi âm thanh, đồ vật hoặc hoạt động xung quanh.
- Hay quên bài, quên đồ dùng hoặc quên nhiệm vụ được giao.
- Thường bỏ dở việc đang làm, khó hoàn thành bài tập.
- Ngồi không yên, cựa quậy liên tục hoặc hay rời khỏi chỗ ngồi.
- Chạy nhảy, leo trèo quá mức trong những tình huống cần giữ trật tự.
- Nói nhiều, hay chen ngang, khó chờ đến lượt.
- Dễ bốc đồng, hành động vội vàng hoặc khó kiểm soát cảm xúc.
- Thường xuyên cãi lại, không tuân theo yêu cầu của người lớn.
- Gặp khó khăn trong học tập, sinh hoạt hoặc tương tác với bạn bè.
Hướng dẫn sử dụng thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt
Khi thực hiện thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt, ba mẹ đọc từng câu và chấm điểm dựa trên hành vi của trẻ trong khoảng 6 tháng gần đây. 47 câu đầu đánh giá tần suất các biểu hiện hành vi theo 4 mức độ từ “Không bao giờ” đến “Rất thường xuyên”. Các câu cuối đánh giá mức độ ảnh hưởng đến học tập, quan hệ gia đình, bạn bè và khả năng tham gia hoạt động nhóm theo 5 mức độ từ “Đang gặp vấn đề” đến “Rất tốt”.
Ba mẹ nên chấm theo những biểu hiện lặp lại trong nhiều tình huống, không dựa vào một vài ngày trẻ mệt, thiếu ngủ, bệnh hoặc căng thẳng. Để dễ thao tác, ba mẹ có thể in bảng test ra giấy và đánh dấu trực tiếp vào từng ô khi quan sát con.
Ba mẹ có thể tải bảng Thang đo ADHD Vanderbilt tại đây: https://akeyacademy.com/wp-content/uploads/2026/06/Thang-do-ADHD-Vanderbilt_AKey-Academy.pdf
Bảng test thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt dành cho ba mẹ
Dưới đây là bảng test tham khảo dành cho phụ huynh. Ba mẹ có thể in ra và đánh dấu vào mức điểm phù hợp nhất với hành vi của trẻ.
Nhóm 1: Giảm chú ý
| STT | Biểu hiện quan sát | 0 – Không bao giờ | 1 – Đôi khi | 2 – Thường xuyên | 3 – Rất thường xuyên |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Không tập trung chú ý vào chi tiết hoặc dễ gây ra lỗi do cẩu thả khi học, làm bài hoặc thực hiện nhiệm vụ. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 2 | Gặp khó khăn trong việc duy trì chú ý vào những việc cần làm. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 3 | Có vẻ như không lắng nghe khi người khác nói trực tiếp với mình. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 4 | Không làm theo hướng dẫn đến cùng, không hoàn thành bài tập hoặc nhiệm vụ được giao. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 5 | Gặp khó khăn trong việc sắp xếp, tổ chức nhiệm vụ hoặc hoạt động. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 6 | Né tránh, không thích hoặc không muốn bắt đầu các nhiệm vụ cần nỗ lực trí tuệ liên tục. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 7 | Làm mất những vật dụng cần cho nhiệm vụ hoặc hoạt động như bài tập, bút, sách vở, đồ dùng cá nhân. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 8 | Dễ bị sao nhãng bởi âm thanh hoặc những yếu tố xung quanh. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 9 | Hay quên trong các hoạt động hằng ngày. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
Nhóm 2: Tăng động – xung động
| STT | Biểu hiện quan sát | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|
| 10 | Cựa quậy chân tay hoặc vặn vẹo người khi ngồi. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 11 | Rời khỏi chỗ ngồi trong những tình huống cần ngồi yên tại chỗ. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 12 | Chạy loanh quanh, leo trèo quá mức trong những tình huống cần giữ trật tự hoặc ngồi yên. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 13 | Gặp khó khăn khi chơi hoặc bắt đầu các trò chơi cần sự yên tĩnh. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 14 | Luôn chân luôn tay, hoạt động liên tục như “được gắn động cơ”. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 15 | Nói quá nhiều. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 16 | Buột miệng trả lời khi người hỏi chưa hỏi xong. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 17 | Gặp khó khăn trong việc chờ đợi đến lượt mình. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 18 | Ngắt quãng hoặc chen ngang khi người khác đang nói chuyện hay chơi trò chơi. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
Nhóm 3: Chống đối/thách thức
| STT | Biểu hiện quan sát | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|
| 19 | Thường cãi nhau hoặc tranh luận với người lớn. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 20 | Tức giận đến mức khó kiểm soát. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 21 | Chủ động không tuân theo hoặc từ chối làm theo yêu cầu, quy định của người lớn. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 22 | Chủ động quấy rầy hoặc làm phiền người khác. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 23 | Đổ lỗi cho người khác về lỗi của chính mình. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 24 | Dễ tự ái hoặc dễ cảm thấy bị người khác xúc phạm. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 25 | Dễ tức giận, bực bội hoặc cay cú. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 26 | Có xu hướng hằn học hoặc trả thù. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
Nhóm 4: Rối loạn hành vi
| STT | Biểu hiện quan sát | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|
| 27 | Bắt nạt, đe dọa hoặc làm người khác sợ. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 28 | Khởi đầu việc đánh nhau. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 29 | Nói dối để né tránh rắc rối hoặc tránh trách nhiệm. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 30 | Nghỉ học hoặc trốn học mà không được cho phép. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 31 | Đánh, đá hoặc làm thương người khác. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 32 | Lấy trộm những thứ có giá trị. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 33 | Cố ý phá hoại đồ đạc của người khác. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 34 | Từng sử dụng vật có thể gây hại nghiêm trọng như gậy, dao, gạch đá hoặc vật nguy hiểm khác. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 35 | Đánh, đá hoặc làm thương động vật. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 36 | Cố ý đốt lửa để phá hoại. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 37 | Từng đột nhập vào nhà, văn phòng hoặc xe của người khác. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 38 | Từng qua đêm bên ngoài mà không được cho phép. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 39 | Từng bỏ nhà đi qua đêm. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 40 | Có hành vi ép buộc người khác liên quan đến tình dục. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
Nhóm 5: Lo âu/trầm cảm
| STT | Biểu hiện quan sát | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|
| 41 | Sợ hãi, bồn chồn hoặc lo lắng. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 42 | Sợ thử những điều mới vì lo mắc lỗi. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 43 | Cảm thấy vô dụng hoặc thấp kém. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 44 | Tự trách bản thân hoặc cảm thấy có tội. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 45 | Cảm thấy cô đơn, vô ích, không được yêu thương hoặc than phiền rằng “không có ai yêu con”. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 46 | Buồn rầu, sầu não hoặc có biểu hiện trầm cảm. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| 47 | Dễ e dè, ngượng ngùng hoặc thu mình. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
Bảng đánh giá học tập, sinh hoạt và quan hệ xã hội
Sau khi hoàn thành 47 câu hỏi trên, ba mẹ tiếp tục đánh giá mức độ ảnh hưởng của các biểu hiện đến học tập, sinh hoạt và quan hệ xã hội của trẻ.
| Nội dung đánh giá | 1 Đang gặp vấn đề rõ | 2 Có khó khăn | 3 Bình thường | 4 Tốt hơn bình thường | 5 Rất tốt |
|---|---|---|---|---|---|
| Đánh giá chung về tình hình học tập của trẻ ở trường. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Khả năng học đọc của trẻ. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Khả năng học viết của trẻ. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Khả năng học toán của trẻ. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Mối quan hệ của trẻ với ba mẹ. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Mối quan hệ của trẻ với anh chị em trong gia đình. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Mối quan hệ của trẻ với bạn bè cùng lứa. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Khả năng tham gia hoạt động hoặc trò chơi theo nhóm. | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
Cách đọc kết quả thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt
Sau khi hoàn thành bảng test, ba mẹ có thể đọc kết quả theo từng nhóm dưới đây. Kết quả chỉ mang tính sàng lọc, không phải chẩn đoán.
1. Nhóm giảm chú ý
Ba mẹ xem lại các câu từ 1 đến 9.
Nếu trẻ có từ 6 câu trở lên được chấm 2 hoặc 3 điểm, trẻ có nhiều biểu hiện liên quan đến nhóm giảm chú ý.
Nhóm này thường thể hiện qua việc trẻ khó tập trung lâu, dễ quên, dễ bỏ dở nhiệm vụ, không theo kịp hướng dẫn hoặc mắc lỗi do bất cẩn. Ở lớp, trẻ có thể bị nhận xét là “không chú ý”, “hay mơ màng”, “làm bài chậm” hoặc “biết nhưng không hoàn thành bài”.
2. Nhóm tăng động – xung động
Ba mẹ xem lại các câu từ 10 đến 18.
Nếu trẻ có từ 6 câu trở lên được chấm 2 hoặc 3 điểm, trẻ có nhiều biểu hiện liên quan đến nhóm tăng động – xung động.
Nhóm này thường thể hiện qua việc trẻ khó ngồi yên, hoạt động liên tục, nói nhiều, chen ngang, khó chờ đến lượt hoặc hành động vội vàng. Ở trường, trẻ có thể thường xuyên rời khỏi chỗ, làm gián đoạn giờ học hoặc gặp khó khăn khi tham gia hoạt động có quy tắc.
3. Dạng phối hợp
Nếu trẻ có từ 6 câu trở lên ở nhóm giảm chú ý và đồng thời có từ 6 câu trở lên ở nhóm tăng động – xung động, trẻ có biểu hiện nổi bật ở cả hai nhóm.
Điều này không có nghĩa là trẻ chắc chắn mắc ADHD, nhưng là dấu hiệu ba mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá chuyên sâu để hiểu rõ hơn về khó khăn của con.
4. Nhóm chống đối/thách thức
Ba mẹ xem lại các câu từ 19 đến 26.
Nếu trẻ có từ 4 câu trở lên được chấm 2 hoặc 3 điểm, trẻ có nhiều biểu hiện liên quan đến nhóm chống đối/thách thức. Trẻ có thể thường xuyên cãi lại, dễ tức giận, không tuân theo yêu cầu, đổ lỗi hoặc cố ý làm phiền người khác.
Nhóm biểu hiện này cần được xem xét kỹ vì đôi khi trẻ chống đối không phải do “hư” hay “bướng”, mà có thể liên quan đến khó khăn trong tự kiểm soát, cảm xúc, giao tiếp hoặc môi trường tương tác chưa phù hợp.
5. Nhóm rối loạn hành vi
Ba mẹ xem lại các câu từ 27 đến 40.
Nếu trẻ có từ 3 câu trở lên được chấm 2 hoặc 3 điểm, trẻ có nhiều biểu hiện liên quan đến nhóm rối loạn hành vi. Đây là nhóm cần được quan tâm sớm vì có thể liên quan đến hành vi gây hại cho bản thân, người khác, tài sản hoặc vi phạm quy tắc nghiêm trọng.
Nếu trẻ có các biểu hiện như đánh nhau thường xuyên, bắt nạt, phá hoại, trốn học, lấy trộm hoặc làm người khác bị thương, ba mẹ nên đưa trẻ đến chuyên gia để được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.
6. Nhóm lo âu/trầm cảm
Ba mẹ xem lại các câu từ 41 đến 47.
Nếu trẻ có từ 3 câu trở lên được chấm 2 hoặc 3 điểm, trẻ có nhiều biểu hiện liên quan đến lo âu hoặc trầm cảm. Trẻ có thể thường xuyên lo lắng, sợ mắc lỗi, tự ti, buồn bã, cảm thấy cô đơn hoặc thu mình.
Nhóm này rất quan trọng vì một số trẻ không biểu hiện khó khăn bằng việc quậy phá hay mất kiểm soát, mà bằng sự im lặng, né tránh, lo lắng hoặc giảm hứng thú với học tập và hoạt động hằng ngày.
7. Phần học tập, sinh hoạt và quan hệ xã hội
Ở phần đánh giá cuối, nếu trẻ có nhiều mục được chấm 1 hoặc 2, ba mẹ nên lưu ý vì các biểu hiện đang ảnh hưởng đến học tập, quan hệ gia đình, quan hệ bạn bè hoặc khả năng tham gia hoạt động nhóm.
Khi trẻ vừa có nhiều biểu hiện ở phần 47 câu hỏi, vừa có khó khăn rõ trong học tập hoặc quan hệ xã hội, ba mẹ nên cho trẻ được đánh giá chuyên sâu thay vì chỉ nhắc nhở, la mắng hoặc ép trẻ thay đổi ngay.
Kết quả thang Vanderbilt có chẩn đoán được ADHD không?
Không. Thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt chỉ là công cụ sàng lọc và hỗ trợ thu thập thông tin ban đầu. Kết quả cao không đồng nghĩa trẻ chắc chắn mắc ADHD. Ngược lại, kết quả thấp cũng không loại trừ hoàn toàn khả năng trẻ đang gặp khó khăn về chú ý, điều hành hành vi, học tập hoặc cảm xúc.
Để chẩn đoán ADHD, chuyên gia cần đánh giá nhiều yếu tố:
- Quá trình phát triển của trẻ.
- Biểu hiện hành vi trong nhiều môi trường khác nhau.
- Thông tin từ ba mẹ, giáo viên hoặc người chăm sóc.
- Mức độ ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt và quan hệ xã hội.
- Quan sát trực tiếp trẻ.
- Các khó khăn đi kèm về cảm xúc, hành vi, ngôn ngữ hoặc học tập.
- Những nguyên nhân khác có thể tạo biểu hiện giống ADHD.
Một số vấn đề như thiếu ngủ, lo âu, áp lực học tập, khó khăn ngôn ngữ, rối loạn học tập, rối loạn xử lý cảm giác hoặc môi trường học chưa phù hợp cũng có thể khiến trẻ mất tập trung, bốc đồng hoặc khó hợp tác.
Vì vậy, nếu kết quả test cho thấy trẻ có nhiều dấu hiệu cần lưu ý, ba mẹ không nên quá hoang mang. Điều quan trọng là đưa trẻ đến nơi có chuyên môn để được đánh giá đầy đủ và định hướng hỗ trợ phù hợp.
Dịch vụ đánh giá và sàng lọc phát triển cho trẻ tại AKey Academy
AKey Academy cung cấp dịch vụ sàng lọc, đánh giá phát triển và tư vấn lộ trình can thiệp sớm dành cho trẻ từ 0 đến 6 tuổi, đặc biệt với các trường hợp chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ, tăng động, khó tập trung, khó giao tiếp hoặc có dấu hiệu rối loạn phổ tự kỷ.
Quá trình đánh giá tại AKey Academy được thực hiện theo hướng toàn diện, kết hợp quan sát trực tiếp, trao đổi với phụ huynh và sử dụng các công cụ chuyên môn phù hợp với từng độ tuổi. Đội ngũ chuyên gia phối hợp đa ngành sẽ giúp ba mẹ hiểu rõ hơn về điểm mạnh, khó khăn và nhu cầu hỗ trợ của trẻ, từ đó tư vấn lộ trình can thiệp cá nhân hóa, phù hợp với tình trạng thực tế của con.
Ba mẹ quan tâm có thể đăng ký đánh giá để được tư vấn chuyên sâu 1:1 cùng đội ngũ chuyên gia tại AKey Academy. Hotline: 0939 31 30 33
Tìm hiểu thêm về: Dịch vụ TEST ĐÁNH GIÁ SÀNG LỌC tại AKey Academy
Kết luận
Thang đo tăng động giảm chú ý ADHD Vanderbilt là công cụ hữu ích giúp ba mẹ sàng lọc sớm các dấu hiệu liên quan đến ADHD ở trẻ. Thông qua bảng test, ba mẹ có thể quan sát rõ hơn các biểu hiện giảm chú ý, tăng động, xung động và mức độ ảnh hưởng của những biểu hiện này đến học tập, sinh hoạt và quan hệ xã hội.
Tuy nhiên, thang Vanderbilt chỉ là bước sàng lọc ban đầu, không thay thế cho chẩn đoán chuyên môn. Nếu kết quả cho thấy trẻ có nhiều biểu hiện nghi ngờ ADHD, ba mẹ nên đưa con đến chuyên gia để được đánh giá đầy đủ hơn.
Hiểu đúng khó khăn của trẻ là bước đầu tiên để hỗ trợ trẻ đúng cách. Khi được đánh giá sớm và đồng hành phù hợp, trẻ sẽ có nhiều cơ hội cải thiện khả năng tập trung, kiểm soát hành vi, tham gia học tập và phát triển các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.
Tài liệu tham khảo
- American Academy of Pediatrics. (2019). Clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents. Pediatrics, 144(4), e20192528.
- Centers for Disease Control and Prevention. (2026). Diagnosing ADHD.
- Centers for Disease Control and Prevention. (2026). Symptoms of ADHD.
- National Institute for Children’s Health Quality. (2002/2019). NICHQ Vanderbilt Assessment Scales.
- Nhà thuốc Long Châu. (2024). Thang Vanderbilt là gì? Đối tượng cần sử dụng thang đo Vanderbilt.
